نخستين بار ، اين نام در سدهء 11 ه . در اثر محمّد صالح لاهورى ( 1070 ه . ) ضمن شرح حال ندر محمّد خان پادشاه بلخ آمده ؛ در اين كتاب به اختصار گفته شده كه شهر ، ميان بلخ و شبرغان واقع است . ر ك : عمل صالح ، ج 2 / 371 ، كه در همان سده توسط نيروهاى شاه عبّاس صفوى ويران شده است . محمّد سليم بخارايى به ذكر اين رويداد پرداخته ، مىگويد : « به تاريخ 1011 ه . شاه عبّاس والى ايران به لشكر بىشمار از راه مرو به اندخود و شبرغان ، اخچه آمده ، همه جا را غارت كرد » . كشكول سليمى / 245 . در سدهء 12 ه . ق / 17 م ، محمّد كاظم مروى در ضمن تسخير ام البلاد بلخ و شهر آغچه به دست نادر شاه افشار آن را به عنوان شهرى مستحكم و داراى دژ نظامى ، معرفى كرده است كه در آن روزگار متعلّق به اوزبكان بوده . عالم آراى نادرى ، ج 2 / 575 . پس از قتل نادر شاه افشار و اقتدار سلاطين منغيت ( 1747 م ) در بخارا ، اين شهر از خان‌نشينهاى امارت بخارا شمرده مىشد . هنگام برپايى حكومت درّانيه در افغانستان ( 1747 م . ) اين سرزمين ميان دو حكومت منغيتى و درّانى دست به دست مىگشت تا اينكه در سدهء 13 ه . ق / 19 م ، از سلطهء امير نصر اللّه منغيت ( 1784 - 1800 م ) به طور كامل خارج شد و با حفظ اقتدار خانان در منطقه - زير سلطهء امير دوست محمّد خان باركزايى در آمد - افغانستان در قرن نوزده / 151 ، 152 ؛ تاريخ سلطنت خاندان منغتيه / 72 . در سال 1866 م ، هنگامى كه امير شير على خان به دست برادرانش از امارت بر كنار شده و به مزار شريف پناه برد ، آقچه را با دريافت وجه نقد به « ميران » آنجا فروخت ، فيض محمّد كاتب در اين باره مىنويسد : « چون مكنت امير شير على خان ( 1863 - 1866 م ) در محاربات عديده به تاراج رفته ، از حشمت و اقتدار بازمانده ، تهيدست شده ، تدبيرى براى حصول وجه نقد انديشيده ، ميران سابقهء بلخ و سرپل و آقچه و شبرغان و اندخود و تا شقرغان را - كه از دست سردار عبد الرحمان خان در وقت اقامتش به تركستان از راه عدم اطاعت ، فرار كولاب و بخارا و غيره ولايات شده بودند - پيش خوانده ، پشت ايشان را به انگشت تدبير بخاريد و همهء ولايات را با اتواپى كه در بلدان آنجا بود به ايشان سپرده ، از مردم سكنهء هر شهر و اطرافش به واسطهء مير سابقه‌اش ، مبلغ گزافى به اسم بهاى مملكت و اتواپ بگرفت . » سراج التواريخ ، ج 2 / 143 ؛ امّا اين شهر در